کلاً حالت ضرورت مانند دفاع مشروع مبتنی بر نفع اجتماعی است .

  عمده ترین تفاوت دفاع مشروع و حالت ضرورت در این است که ، در دفاع مشروع منجی علیه مستحق صدماتی بوده که بر او از طرف مدافع وارد شده است لیکن در حالت ضرورت منجی علیه شخص بی گناهی بوده است .

دفاع مشروع مسئولیت مدنی ندارد و لی حالت ضرورت مسئولیت مدنی دارد چون جبران خسارت مادّی در حالت ضرورت بر خلاف دفاع مشروع از این جهت با موازین انصاف منطبق است که در این حالت اصولاً منجی علیه یا متضرّر از جرم اقدامی در ایجاد حالت ضرورت به عمل نیاورده و خطائی مرتکب نشده است تا سزاوار محروم ماندن از اموال خود گردد . در مواردی هم که انسان برای حفظ جان و یا مال دیگری ناچار ضرری به غیر وارد آورده است ، جبران خسارت در نهایت به عهده کسی است که از این طریق جان یا مال خود را بازیافته است .

لازمه دفاع مشروع وجود قبلی حمله است  ( حمله یا تجاوز توسط انسان یا موجود ارادی ) در حالیکه در مورد حالت ضرورت ارتکاب جرم توسط مضطر بدون تهاجم و تعرض قبلی انجام می شود ( خطر ) ؛ و کلا ً در حالت ضرورت ، حمله وجود ندارد و ناشی از عوامل بیرونی و قهری است .